Velverdriet en houtvreugde

De laatste jaren komen er bij mij steeds vaker architecten en houtbouwers op Bosles. Dat is niet vreemd: houtbouw wint aan belangstelling, en deze vakmensen en hun clientèle hebben allerlei vragen over de herkomst van het hout. Kan ons bos dat hout wel leveren? Blijft er nog bos over? En hoe bepaal je welke bomen geoogst worden? In de hoofden van veel mensen betekent het vellen van bomen een verlies, verlies van bos in kwaliteit en kwantiteit.

Van Beatrice de Graaf leer ik: ‘Verlies is de drijvende kracht achter zorg en soms boosheid, verdriet. Als mensen iets wordt afgenomen - vrijheid, biodiversiteit, sociale voorzieningen, Sinterklaas, ons land - komen ze in actie.’ Bomen wegnemen uit het zo gewaardeerde bos, veel mensen voelen dat als verlies. Zij zien het bos als een foto, maar het is een film. Bos verandert voortdurend, zij het langzaam. Zo komt er bijvoorbeeld jaarlijks aan iedere levende boom een jaarring bij.

Als we dat misplaatste narratief van verlies willen veranderen, dan moet de focus gaan naar groei: bos groeit, en daardoor is (beheerste) oogst geen verlies. De nuchtere feiten staan aan onze kant: er is momenteel méér bos in Nederland dan er ooit heeft gestaan - in ieder geval de afgelopen duizend jaar. En al geruime tijd is er de gewoonte om minder te oogsten dan er aangroeit; daardoor staat er in dat bos ook steeds méér hout.

Onze samenleving is niet voor te stellen zonder houtgebruik. De, mede door de gunstige klimaateffecten, toegenomen belangstelling voor houtbouw is verheugend. Hout geeft vreugde.

Nu nog even het vermeende verlies uitbannen door de jaarlijkse aangroei opgewekt aan de man te brengen. Tijdens mijn boslessen aan leken merk ik: vrijwel iedereen weet van het bestaan van jaarringen. Het effect dat er dan aan álle bomen samen jaarlijks hout aangroeit, wordt niet vanzelf doorzien.

Een bekende psychologische wijsheid: mensen raken meer van slag van wat ze verliezen, dan ze blij worden van wat ze winnen. Dus bosbeheerders: ontzenuw het verlies, en vier het hout.